درهم‌تنیدگی تصمیمات استراتژیک، کاربست از فیزیک کوانتومی در محیط‌های پرریسک بازرگانی

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 مدیریت سیاستگذاری بازرگانی، دانشگاه تهران، ایران

2 پژوهشگر حوزه سیاستگذاری و حقوق عمومی،دانشگاه قم، ایران

3 مهندسی کامپوتر- نرم افزار، دانشگاه بین المللی امام خمینی، قزوین، ایران

4 CIICESI، دانشکده فناوری و مدیریت (ESTG)، پلی‌تکنیک پورتو، فِلگِیراش ۴۶۱۰، پرتغال

چکیده

چکیده:

هدف: با پیچیده‌تر شدن فضای رقابتی و تغییرات روزافزون در محیط‌های اقتصادی، فناورانه، و اجتماعی، سازمان‌ها بیش‌ازپیش با چالش‌هایی مواجه‌اند که ماهیتی غیرخطی، چندعاملی و به‌شدت غیرقابل‌پیش‌بینی دارند. این نوع محیط‌ها که در ادبیات مدیریت به‌عنوان محیط‌های ناپایدار، نامطمئن، پیچیده و مبهم شناخته می‌شوند، توان تطبیقی سازمان‌ها را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده‌اند. در چنین بستری، ناکارآمدی مدل‌های سنتی تصمیم‌گیری مدیریتی ـ که عمدتاً مبتنی بر مفروضات عقلانیت کامل، ساختارهای خطی، و روابط ساده علت و معلولی هستند ـ به‌وضوح آشکار شده است. این مقاله با هدف پر کردن این خلأ مفهومی و عملیاتی، یک مدل مفهومی و محاسباتی را مبتنی بر اصول نظری فیزیک کوانتومی توسعه داده است که بتواند منطق تصمیم‌گیری سازمان‌ها را در شرایط غیرقطعی بازتعریف کند. استفاده از مفاهیم پیشرو در فیزیک کوانتوم مانند ابرمواضع، درهم‌تنیدگی، و اصل عدم قطعیت نه‌تنها به‌عنوان استعاره‌های نظری، بلکه به‌عنوان ابزارهایی تحلیلی برای مدل‌سازی فرآیند تصمیم‌گیری در این پژوهش به کار رفته‌اند.

روش‌شناسی: روش پژوهش بر پایه ترکیبی از تحلیل نظری و مدل‌سازی محاسباتی استوار است. در مرحله نخست، با استفاده از تحلیل مفهومی و مرور نظام‌مند منابع نظری در حوزه‌های مدیریت، علوم تصمیم، و فیزیک نظری، پیوندهای مفهومی میان اصول تصمیم‌گیری مدیریتی و الگوهای کوانتومی استخراج شد. سپس در مرحله دوم، برای شبیه‌سازی تصمیم‌سازی در شرایط پرگزینه و غیرقطعی، از الگوریتم معروف گراور بهره‌گیری شد. این الگوریتم که یکی از کلیدی‌ترین الگوریتم‌های جستجوی کوانتومی محسوب می‌شود، امکان کاهش چشم‌گیر تعداد دفعات جستجو در فضای انتخاب را فراهم می‌کند. شبیه‌سازی‌ها در دو سیستم محاسباتی متفاوت (سه و چهار کیوبیتی) انجام گرفتند تا اثربخشی الگوریتم در محیط‌های مختلف سنجیده شود. همچنین، نتایج عملکرد این الگوریتم با روش‌های کلاسیک جستجوی خطی مقایسه شد تا مزایای نسبی مدل کوانتومی به‌صورت تجربی مورد ارزیابی قرار گیرد.

یافته‌ها: یافته های حاصل از شبیه‌سازی‌های عددی حاکی از آن است که مدل پیشنهادی مبتنی بر الگوریتم گراور، توانسته است در مقایسه با روش‌های کلاسیک، با تعداد دفعات تکرار کمتر، دقت انتخاب گزینه بهینه را به‌طور معناداری افزایش دهد. این بهبود عملکرد، به‌ویژه در محیط‌هایی با درجه بالای عدم قطعیت و تعداد زیاد متغیرهای تصمیم، مشهود بوده است. افزون بر این، تحلیل مفهومی مفاهیم کوانتومی نشان داد که استفاده از ابرمواضع در تحلیل هم‌زمان گزینه‌ها، درهم‌تنیدگی در بازنمایی وابستگی‌های میان‌وظیفه‌ای، و اصل عدم قطعیت در پذیرش ریسک و احتمال به‌عنوان ویژگی‌های ذاتی تصمیم‌سازی، می‌توانند منجر به بینش‌های عمیق‌تر در شناخت رفتار تصمیم‌گیرندگان شوند. کاربرد این مفاهیم در مدل‌سازی تصمیمات استراتژیک در سازمان‌های دانش‌بنیان، شرکت‌های فناورمحور و محیط‌های پرتغییر اقتصادی از کارایی بالایی برخوردار بوده است.

نتیجه‌گیری: این مطالعه گامی مؤثر در راستای توسعه یک رویکرد بین‌رشته‌ای در حوزه تصمیم‌سازی مدیریتی برداشته است. مدلی که در این مقاله ارائه شده، با بهره‌گیری از ابزارهای مفهومی و محاسباتی برگرفته از فیزیک کوانتومی، رویکردی جدید برای مواجهه با پیچیدگی‌های محیطی و رفتارهای غیرقطعی در سازمان‌ها فراهم می‌آورد. چارچوب کوانتومی معرفی‌شده، از آن جهت که امکان تحلیل سناریوهای چندگانه، تفسیر هم‌زمان گزینه‌های تصمیم‌گیری و درک ساختارهای وابستگی متقابل را مهیا می‌سازد، می‌تواند به‌عنوان پایه‌ای برای طراحی نسل جدیدی از ابزارهای تحلیل تصمیم در مدیریت استراتژیک استفاده شود. علاوه بر این، توانایی مدل در مواجهه با ریسک، بهره‌گیری از ساختارهای یادگیرنده، و سازگاری با محیط‌های ناپایدار، آن را به ابزاری قدرتمند برای مدیران آینده‌نگر تبدیل می‌کند. این پژوهش همچنین راه را برای گسترش مطالعات آتی در حوزه‌هایی همچون تحلیل ریسک، مدل‌های هوشمند سازمانی، تصمیم‌سازی چندمعیاره و ترکیب الگوریتم‌های کوانتومی با یادگیری ماشین هموار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Strategic Decision Entanglement: Applying Quantum Physics in High-Risk Business Environment

نویسندگان [English]

  • morteza hadizadeh 1
  • Alireza Kazemi 2
  • Abolfazl Ansari 3
  • Vitor Braga 4
1 Business Policy Management, University of Tehran, Iran
2 Researcher in Policy-Making and Public Law, University of Qom, Iran
3 Computer Engineering – Software, Imam Khomeini International University, Qazvin, Iran
4 CIICESI, ESTG, Polytechnic of Porto, 4610 Felgueiras, Portugal
چکیده [English]

Objective:

With the increasing complexity of business environments, organizations are facing growing challenges characterized by nonlinear, unpredictable, and multi-causal dynamics. These settings, often referred to as volatile, uncertain, complex, and ambiguous (VUCA) environments, have exposed the growing inadequacy of traditional managerial decision-making models—models built upon assumptions of perfect rationality, linear causality, and stable structures. The primary objective of this study is to propose a novel conceptual and computational model grounded in quantum physics theory, aiming to redefine the structure of decision-making in such uncertain and dynamic organizational contexts. Central quantum concepts such as superposition, entanglement, and the uncertainty principle are employed not merely as metaphors, but as analytical tools to model decision-making processes more accurately under complexity and uncertainty.



Methodology:

This research adopts a two-phase approach combining conceptual analysis and computational simulation. In the first phase, drawing from interdisciplinary literature and comparative theory analysis, the semantic and structural linkages between managerial decision-making paradigms and principles of quantum physics were explored and established. In the second phase, Grover’s algorithm—a widely recognized quantum search algorithm—was implemented to simulate decision-making processes in uncertain, multi-alternative environments. The algorithm utilizes quantum interference principles to reduce the number of search iterations required for identifying optimal choices. Simulations were conducted using three- and four-qubit systems, and the performance of the algorithm was benchmarked against classical linear search techniques to evaluate its efficacy in navigating complex decision spaces.



Findings:

The simulation results demonstrate that the proposed quantum-based model significantly reduces the number of searches required within decision spaces while enhancing the accuracy of optimal option selection under uncertainty. Furthermore, the metaphorical application of quantum principles enables a richer understanding of organizational decision dynamics. Specifically, the use of superposition facilitated the simultaneous analysis of multiple preference states; entanglement effectively captured the mutual interdependence of decisions across organizational units; and the uncertainty principle provided a foundation for constructing non-deterministic decision systems based on probabilistic reasoning. These insights proved especially relevant in strategic decision-making scenarios within knowledge-intensive industries and rapidly changing markets, where conventional models tend to fall short.



Conclusion:

This research contributes a pioneering interdisciplinary framework that integrates quantum logic into the domain of managerial decision-making. The model presented here offers a transformative perspective on how organizations can navigate uncertainty, complexity, and interdependent dynamics in strategic decision contexts. By leveraging nonlinear structures and multi-state analysis, the proposed model provides a robust foundation for designing next-generation decision-support tools tailored for the challenges of the 21st-century business landscape. Moreover, the model enhances managerial capacity for recognizing hidden dependencies, understanding systemic feedback loops, and embracing probabilistic reasoning—ultimately improving decision speed, accuracy, and creativity. This hybrid approach between quantum theory and management science paves the way for future research in areas such as risk analysis, project selection, multi-criteria decision-making, and the integration of quantum algorithms with machine learning systems.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Managerial decision-making
  • uncertainty
  • quantum physics
  • quantum entanglement
  • complex environments