طراحی مدل مفهومی کسب‌وکار نوآورانه با رویکرد بین‌‌المللی‌‌سازی (مورد مطالعه: صنعت خشکبار افغانستان)

نوع مقاله : مقاله علمی پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 استاد، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکدۀ مدیریت و اقتصاد، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

10.22059/jibm.2025.397808.5002

چکیده

هدف: با توجه به اهمیت بین‌المللی‌سازی در توسعه و موفقیت فعالان صنعت خشکبار در افغانستان، این پژوهش مدل مفهومی کسب‌وکاری را طراحی کرده است که مؤلفه‌های کلیدی مؤثر بر موفقیت بین‌المللی فعالان این صنعت را شناسایی، تحلیل و سازمان‌دهی می‌کند. مدل این پژوهش با ارائۀ درکی جامع و نظام‌مند از روابط پیچیده میان مؤلفه‌ها، ساختار مفهومی روشنی برای فهم فرایند بین‌المللی‌سازی و تعاملات سازمانی فعالان صنعت فراهم آورده است؛ به‌گونه‌ای که فعالیت‌ها و نقش‌ها در فرایند بین‌المللی‌سازی به‌صورت منسجم و علمی مشخص شده‌اند.
روش: پژوهش حاضر با رویکرد کیفی، ماهیت اکتشافی و روش تحلیل محتوا، به بررسی دیدگاه‌ها و تجربه‌های استادان دانشگاه و کارآفرینان فعال در صنعت خشکبار پرداخته است. جامعۀ آماری پژوهش، خبرگان دو حوزۀ دانشگاه و صنعت خشکبار بود که از طریق نمونه‌گیری هدفمند با ۱۷ نفر از آن‌ها، مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته انجام شد. پس از مصاحبۀ پانزدهم، داده‌های جدید به ظهور مفاهیم تازه منجر نشد و اشباع نظری حاصل شد. تحلیل داده‌ها با بهره‌گیری از نرم‌افزار مکس‌کیودا انجام گرفت. در مرحلۀ کدگذاری اولیه، بیش از ۹۲ کد شناسایی شد که پس از پالایش، ادغام و بازسازمان‌دهی مفهومی، در ۲۸ مقولۀ فرعی، ۱۱ مقولۀ اصلی و ۷ مقولۀ محوری دسته‌بندی و برای تحلیل و استخراج مفاهیم کلیدی آماده شد.
یافته‌ها: تحلیل داده‌ها نشان داد که بین‌المللی‌سازی، به‌عنوان پدیدۀ محوری پژوهش، تحت تأثیر هفت عامل کلیدی قرار دارد. این عوامل عبارت‌‏اند از: ۱. قابلیت‌های فناورانه و نوآورانه؛ ۲. زیرساخت‌های بین‌المللی؛ ۳. نوآوری در مدل کسب‌وکار؛ ۴. منابع انسانی و یادگیری سازمانی؛ ۵. نفوذ در بازارهای بین‌المللی؛ ۶. امکانات مالی و سرمایه‌گذاری؛ ۷. محیط نهادی و قوانین بین‌المللی. قابلیت‌های فناورانه و نوآورانه، شامل توسعۀ فناوری و دیجیتال‌سازی فرایندها می‌شود، در حالی که زیرساخت‌های بین‌المللی بر لجستیک و زنجیرۀ تأمین تمرکز دارند. نوآوری در مدل کسب‌وکار با بازتعریف ارزش پیشنهادی و تقویت برند همراه است و منابع انسانی و یادگیری سازمانی، توسعه مهارت‌های دیجیتال و جذب نیروی متخصص را شامل می‌شود. نفوذ در بازارهای بین‌المللی بر شناخت مشتریان و تحلیل رقابتی بازار تأکید دارد، امکانات مالی و سرمایه‌گذاری منابع لازم را فراهم می‌کند و محیط نهادی و قوانین بین‌المللی چارچوب فعالیت‌های برون‌مرزی را تعیین می‌کند.
نتیجه‌گیری: مدل مفهومی ارائه‌شده، ابزاری نوآورانه و کاربردی برای تحلیل و برنامه‌ریزی استراتژیک با محوریت بین‌المللی‌سازی در صنعت خشکبار به شمار می‌رود و از روابط میان مؤلفه‌های کلیدی موفقیت بین‌المللی درک دقیق‌تری فراهم می‌سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که توجه هم‌زمان به عواملی چون فناوری، زیرساخت، نوآوری در مدل کسب‌وکار، منابع انسانی، بازار، سرمایه و محیط نهادی، برای دستیابی به موفقیت بین‌المللی و حفظ مزیت رقابتی پایدار ضروری است. این مطالعه با تمرکز بر بین‌المللی‌سازی به‌عنوان پدیده‌ای محوری، ضمن کاهش خلأهای نظری موجود، چارچوبی تحلیلی و راهبردی برای طراحی و اجرای سیاست‌ها و استراتژی‌های مؤثر در اختیار مدیران، کارآفرینان و سیاست‌گذاران قرار می‌دهد و زمینۀ بهره‌گیری از بینش‌های کاربردی در تصمیم‌گیری‌های راهبردی در سطح ملی و سازمانی را فراهم می‌کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Designing an Innovative Business Conceptual Model with an Internationalization Approach (Case Study: Afghanistan’s Dried Fruit Industry)

نویسندگان [English]

  • Zubair Ahmad Sadeqi 1
  • Asadollah Kord Naeij 2
  • Seyed Hamid Khodadad Hoseini 2
  • Asghar Moshabaki Esfahani 2
1 Ph.D. Candidate, Department of Business Management, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Prof., Department of Business Management, Faculty of Management and Economics, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

Objective
Considering the critical role of internationalization in the growth and success of firms in Afghanistan’s dried fruit industry, this study aims to develop a conceptual business model that identifies, analyzes, and structures the key components influencing the international performance of actors in this sector. The presented model, by providing a comprehensive and systematic understanding of the complex relationships among the components, can offer a clear conceptual framework for understanding the internationalization process and organizational interactions of industry actors; therefore, activities and roles in the internationalization process are clearly and scientifically defined.
 
Methodology
The present study adopts an exploratory qualitative approach and employs content analysis to examine the perspectives and experiences of university professors and entrepreneurs active in the dried fruit industry. The statistical population consisted of experts from both academia and the dried fruit industry, and through purposive sampling, semi-structured interviews were conducted with 17 of them. After the 15th interview, no new concepts emerged, and theoretical saturation was achieved. Data analysis was performed using MAXQDA software. In the initial coding phase, more than 92 codes were identified, which, after refinement, merging, and conceptual reorganization, were distilled and abstracted into 28 subcategories, 11 main categories, and 7 core categories, and prepared for analysis and the extraction of key concepts.
 
Findings
Data analysis indicated that internationalization, as the central phenomenon of the study, is influenced by seven key factors. These factors include technological and innovative capabilities, international infrastructures, business model innovation, human resources and organizational learning, penetration into international markets, financial resources and investment, and the institutional environment and international regulations. Technological and innovative capabilities encompass technology development and process digitalization, while international infrastructure focuses on logistics and the supply chain. Business model innovation involves redefining the value proposition and strengthening the brand, and human resources and organizational learning include the development of digital skills and the recruitment of specialized personnel. Penetration into international markets emphasizes customer understanding and competitive market analysis, financial resources and investment provide the necessary means, and the institutional environment and international regulations define the framework for cross-border activities.
 
Conclusion
The presented conceptual model serves as an innovative and practical tool for strategic analysis and planning with a focus on internationalization in the dried fruit industry, providing a more precise understanding of the relationships among the key components of international success. The study's findings indicate that simultaneous attention to factors such as technology, infrastructure, business model innovation, human resources, markets, capital, and the institutional environment is essential for achieving international success and maintaining sustainable competitive advantage. By focusing on internationalization as the central phenomenon, this study not only reduces existing theoretical gaps but also offers an analytical and strategic framework for designing and implementing effective policies and strategies, providing managers, entrepreneurs, and policymakers with the means to utilize practical insights in strategic decision-making at both national and organizational levels.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Internationalization
  • Dried fruit industry
  • Innovative business
  • Conceptual model
  • Content analysis

مراجع

تاجپور، مهدی؛ گلریزخاتمی، محمد رضا؛ سلیمانیان، سیده مرسده؛ بندگی، محمد صادق (۱۴۰۴). تأثیر کار گروهی بر روند بین‌المللی شدن شرکت: نقش میانجیگری بازاریابی. مدیریت بازرگانی، 17(1)، 46-68.
حنفی، سعیده؛ نعمتی‌زاده، سینا؛ ضیاء، بابک و حقیقت منفرد، جلال (1401). طراحی الگوی سرعت بین‌المللی‌سازی کسب‌وکارهای مبتنی بر فناوری‌های پیشرفته (مور مطالعه: صنعت دارو). فصلنامه علمی پژوهشی توسعۀ کارآفرینی، 15(3)، 421- 438.
رحیمی الهه؛ حیدری، عباس و قاسمی، بهروز (1402). بررسی تأثیر نوآوری‌‌های باز بر ایجاد و رشد استارتاپ‌‌های فناوری‌محور. تکنولوژی در کارآفرینی و مدیریت استراتژیک، 2(3)، 28- 38.
سلطان‌زاده، ثمینه؛ رضوانی، مهران؛ مبینی دهکردی، علی؛ عبدلی محمدآبادی، طیبه (1399). الگوی بین‌‌المللی‌سازی پایدار در صنایع تکنولوژی‌‌محور دارویی ایران: تبیین اقدامات صورت‌‌گرفته و ارائه مدل مطلوب. مدیریت بازرگانی، ۱۴(14)، ۲۳-۴۷.
شرفی، وحید و سلیمانی رضوان (۱۴۰3). شناسایی الگوهای ذهنی کارآفرینان در خصوص تسهیل سرعت بین‌‌المللی‌‌سازی. مدیریت بازرگانی، 17(1)، 171-200.
صمدی، فاطمه و شراهی، احسان (1404). شیوه‌های مدیریت ریسک و عملکرد شرکت با نقش میانجی نوآوری مدل کسب‌وکار. پژوهشنامه اقتصاد و کسب‌وکار، 16(37)، 51-66.
طالاری، محمد؛ پورولی‌کاخکی، امیر (۱۴۰۲). ارائه مدل فرایندی بین‌المللی‌سازی سریع شرکت‌های جهانی‌زاد. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت در ایران، 27(2)، 152-181.
عربیون، ابوالقاسم؛ حسینی، الهه؛ آزاد، مهدی (۱۴۰۳). شناخت عوامل مؤثر بر شدت بین‌‌المللی‌‌سازی کسب‌‌وکارهای فناورمحور ایران. نشریه پژوهشی توسعه کارآفرینی، ۱۶(4)، ۱۶۵-۱۸۵.
محمدکاظمی، رضا؛ طالبی، کامبیز؛ داوری، علی؛ دهقان نجم‌آبادی، عامر (۱۴۰۰). طراحی مدل توانمندسازی کسب‌‌وکارهای کوچک و متوسط دانش‌‌بنیان با رویکرد دیمتل. فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 16(61)، 1-16.
محمدیان، ایوب، میرباقری، فاطمه و خانلری، امیر (1398). شناسایی و طبقه‌بندی کاربردهای نوآورانه اینترنت اشیا در بازاریابی. مدیریت بازرگانی، 11(4)، 719- 741.
 
Akbar, H., Yamin, M. & Karami, M. (2017). Internationalization of SMEs in emerging markets: The role of institutional forces and dynamic capabilities. Journal of International Entrepreneurship, 15(2), 173–195.
Arabiyon, A., Hosseini, E. & Azad, M. (2024). Identifying factors affecting the intensity of internationalization in technology-driven businesses in Iran. Entrepreneurship Development Research Journal, 16(4), 165–185. (in Persian)
Azari, M. J., Khanlari, A. & Hashemi, S. (2017). Business model innovation and international performance: Empirical evidence from Iranian knowledge-based companies. Journal of International Business and Entrepreneurship Development, 10(1), 52–74.
Baden-Fuller, C. & Haefliger, S. (2013). Business models and technological innovation. Long range planning, 46(6), 419-426.
Baron, R. A. (2009). Effectual versus predictive logics in entrepreneurial decision making: Differences between experts and novices: Does experience in starting new ventures change the way entrepreneurs think? Perhaps, but for now, “caution” is essential. Journal of Business Venturing, 24(4), 310-315.
Brenner, B. & Drdla, D. (2023). Business model innovation toward sustainability and circularity — A systematic review of innovation types. Sustainability, 15(15), 11625.
Brunner, M., Gundolf, K. & Guieu, G. (2025). From a conventional to a sustainable business model – A review on transformation actions and indicators. Cleaner Logistics and Supply Chain, 16, 100258.
Casson, M. & Li, Y. (2022). Complexity in international business: The implications for theory. Journal of International Business Studies, 53(9), 2037-2049.
Chao, J. & Jinglin, L. (2025). Internationalization of digital firms: A systematic review and research agenda. Journal of Business Research, 189, 115124. doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.115124
Chesbrough, H. (2007). Business model innovation: it's not just about technology anymore. Strategy & leadership, 35(6), 12-17.
Clauss, T. (2017). Measuring business model innovation: Conceptualization, scale development, and proof of performance. R&D Management, 47(3), 385–403.
Dung, L. T. & Dung, T. T. H. (2024). Businesses model innovation: A key role in the internationalisation of SMEs in the era of digitalisation. Journal of Innovation and Entrepreneurship, 13(1), 48.
Essbaa, E., Laraqui, S. & Jarreau, B. (2025). Adapting global business models to disruptive innovation and market dynamics: A framework for modern times. Journal of Organizational Management Studies, https://doi.org/10.5171/2025.223981
Evers, N., Ojala, A., Sousa, C. M. P. & Criado Rialp, A. (2023). Unraveling business model innovation in firm internationalization: A systematic literature review and future research agenda. International Review of Financial Analysis, 91, 102752.
Evers, N., Ojala, A., Sousa, C. M. P. & Criado-Rialp, A. (2023). Unraveling business model innovation in firm internationalization: A systematic literature review and future research agenda. Journal of Business Research, 158, 113659.
Gabrielsson, M., Julkunen, S. & Andersson, S. (2025). The influence of entrepreneurial mindsets and business model practices on firm internationalization. Management International Review, 65(2), 239–274. https://doi.org/10.1007/s11575-025-00572-w
Gonzalez-Varona, J. M., López-Paredes, A., Poza, D. & Acebes, F. (2024). Building and development of an organizational competence for digital transformation in SMEs. arXiv preprint arXiv:2406.01615.
Grimstad, S. M. F., Glavee-Geo, R., Fiskerstrand, S. M. & Vattøy, A. (2025). Unlocking scale-up success: The role of scalable business model innovation (SBMI) and internationalization: Grimstad et al. Journal of International Entrepreneurship, 1-42. https://doi.org/10.1007/s10843-025-00397-6
Hanafi, S., Nematizadeh, S., Ziyae, B. & Haghighatmonfared, J. (2022). Model Designing of Internationalization Speed of High-tech Businesses (Case Study: Pharmaceutical Industry). Journal of Entrepreneurship Development, 15(3), 421-438. doi: 10.22059/jed.2022.337252.653871 (in Persian)
Jamali, B., Kazemi, R. M., Yadollahi Farsi, J. & Mobini Dehkordi, A. M. (2018). Theories of opportunity creation and effective entrepreneurial actions in opportunity creation context. Decision Science Letters, 7, 443–454.
Jean, R.-J. B., Kim, D., Sinkovics, R. R. & Cavusgil, E. (2024). The effect of business model innovation on SMEs’ international performance: The contingent roles of foreign institutional voids and entrepreneurial orientation. Journal of Business Research, 175, 114449. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.114449
Johanson, J. & Vahlne, J.-E. (1977). The internationalization process of the firm: A model of knowledge development and increasing foreign market commitments. Journal of International Business Studies, 8(1), 23–32.
Kazemi, R. M., Nikraftar, H., Yadollahi Farsi, J. & Ahmadpour Dariani, M. (2019). The concept of international entrepreneurial orientation in competitive firms: A review and a research agenda. International Journal of Entrepreneurship, 23(3), 1–10.
Knight, G. A. & Cavusgil, S. T. (2004). Innovation, organizational capabilities, and the born-global firm. Journal of international business studies, 35(2), 124-141.
Kraus, S., Durst, S., Ferreira, J. J., Veiga, P., Kailer, N. & Weinmann, A. (2022). Digital transformation in business and management research: An overview of the current status quo. International Journal of Information Management, 63, 102466.
Li, J., Surana, A., Chavan, M., Kano, L., Schotter, A. & Chirico, F. (2025). The internationalization of digital platform-based firms: A systematic literature review and directions for future research. Journal of World Business, 60(4), 101629.
Li, Y. & Zhang, Q. (2024). Corporate digital transformation and the internationalization of R&D. Sustainability, 16(21), 9262. https://doi.org/10.3390/su16219262
Martin, R. L. (2009). The design of business: Why design thinking is the next competitive advantage. Harvard Business Press.
Mohammad Kazemi, R., Talebi, K., Davari, A. & Dehghan, A. (2021). Designing a Model of Empowerment for Small and Medium-Sized Businesses Knowledge-Based with a DEMATEL Approach. Iranian journal of management sciences, 16(61), 1-16.
(in Persian)
Mohammadian, A., Mirbagheri, F. and Khanlari, A. (2019). Identification and Classification of Innovative Applications of Internet of Things in Digital Marketing. Journal of Business Management, 11(4), 719-741. doi: 10.22059/jibm.2019.275789.3430 (in Persian)
Morris, M., Schindehutte, M. & Allen, J. (2005). The entrepreneur's business model: toward a unified perspective. Journal of business research, 58(6), 726-735.
Narakmhe, H. & Vooch, W. (2021). Unlocking scale-up success: The role of scalable business model innovation SBMI and internationalization. Journal of International Entrepreneurship. https://doi.org/10.1007/s10843-025-00397-6
Omidvar, M. S., Confetto, M. G. & Palazzo, M. (2025). Business model innovation: A bridge between corporate social responsibility and successful performance for medium-size enterprises in the digital era. Systems, 13(5), 378. https://doi.org/10.3390/systems13050378
Proietti, S. & Magnani, R. (2025). Artificial intelligence, digitalization, and business model innovation in small enterprises. Journal of Business Innovation and Technology.
Rahimi, E., Heidari, A. & Ghasemi, B. (2023). Investigating the Impact of Open Innovation on the Creation and Growth of Technology-Oriented Startups. Journal of Technology in Entrepreneurship and Strategic Management (JTESM), 2(3), 28-38. https://doi.org/10.61838/kman.jtesm.2.3.4 (in Persian)
Samadi, F., Sharahi, E. (2025). Risk Management Methods and Company Performance with the Mediating Role of Business Model Innovation. Economics and Business Research Journal, 16(37), 51-66. https://doi.org/10.82247/jebr.2025.1206747 (in Persian)
Sharafi, V. & Soleimani Rezvan, R. (2024). Identifying entrepreneurs’ mental models regarding the facilitation of internationalization speed. Business Management, 17(1), 171–200.
(in Persian)
Sinkovics, N., Gunaratne, D., Sinkovics, R.R. & Molina Castillo, F.-J. (2021). Sustainable business model innovation: An umbrella review. Sustainability, 13(13), 7266.
Soltanzadeh, S., Rezvani, M., Mobini Dehkordi, A. & Abdoli Mohammadabadi, T. (2020). A sustainable internationalization model in Iran’s technology-driven pharmaceutical industries: Explaining actions taken and presenting an optimal model. Business Management, 14(14), 23–47. (in Persian)
Spieth, P., Schneckenberg, D. & Ricart, J. E. (2014). Business model innovation – State of the art and future challenges for the field. R&D Management, 44(3), 237–247.
Sumar, A. & Evolkia, B. (2023). Business innovation and internationalisation in female-owned businesses: A fuzzy set QCA approach. Journal of the Knowledge Economy, 16, 16725–16753. https://doi.org/10.1007/s13132-024-02344-7
Tajpour, M., Golriz Khatami, M., Soleymanian, S. M. & Bandegi, M. S. (2025). The Impact of Teamwork on Company Internationalization: The Mediating Role of Marketing. Journal of Business Management, 17(1), 46-68. doi: 10.22059/jibm.2024.384377.4862
(in Persian)
Talari, M. & Pourvali-Kakhki, A. (2023). A process model for rapid internationalization of born-global companies. Iranian Journal of Management Research, 27(2), 152–181.
(in Persian)
Tapscott, D. & Tapscott, A. (2016). Blockchain revolution: how the technology behind bitcoin is changing money, business, and the world. Penguin.
Teece, D. J. (2010). Business models, business strategy and innovation. Long Range Planning, 43(2–3), 172–194.
Teece, D. J., Pisano, G. & Shuen, A. (1997). Dynamic capabilities and strategic management. Strategic Management Journal, 18(7), 509–533.
Turulja, L., Smajlović, S. & Šimičević, V. (2025). Business Model Innovation: Impact of Entrepreneurial Competencies to New Value Proposition. Business Systems Research: International journal of the Society for Advancing Innovation and Research in Economy, 16(1), 40-59.
Vaska, S., Massaro, M., Bagarotto, E. M. & Dal Mas, F. (2021). The digital transformation of business model innovation: A structured literature review. Frontiers in psychology, 11, 539363.
Westhead, P., Wright, M. & Ucbasaran, D. (2004). Internationalization of private firms: environmental turbulence and organizational strategies and resources. Entrepreneurship & Regional Development, 16(6), 501-522.
Yang, B., Bai, W., Chen, Y. & Rong, K. (2025). Internationalization of digital firms: A systematic review and research agenda. Journal of Business Research, 189, 115124. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2024.115124
Zhou, C. & Liao, J. (2024). Home country digital finance development and post entry internationalization speed of emerging market SMEs: Empirical evidence from China. International Review of Financial Analysis, 91, 102752.
Zott, C., Amit, R. & Massa, L. (2011). The business model: Recent developments and future research. Journal of Management, 37(4), 1019–1042.
مدیریت بازرگانی
دوره 18، شماره 1
1405
صفحه 1-23

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار